Đặt may áo dài hay quần áo mà muốn ít phải sửa, hãy nói với thợ ba nhóm điều ngay buổi đầu: mặc vào dịp nào và mặc bao lâu, độ ôm mình thấy dễ chịu, và chi tiết nào mình nhất định muốn hoặc nhất định không. Thợ giỏi lấy số đo chính xác, nhưng số đo không nói được mình định ngồi xe máy, bế con hay đứng cả ngày trong bộ đồ đó.
Vì sao may đo hay phải sửa đi sửa lại
Đồ may sẵn thì mình thử rồi mới mua. Đồ may đo thì mình phải hình dung trước — và mỗi người hình dung theo một kiểu. Thợ nghe "may ôm" và may sát người theo chuẩn của tiệm; người đặt thì nghĩ "ôm" là gọn nhưng vẫn ăn cơm thoải mái. Áo dài càng dễ lệch, vì đây là kiểu áo ôm sát phần thân trên, chỉ chênh vài phân ở eo hay nách là cảm giác mặc đã khác hẳn.
Thêm nữa, nhiều người đi may lần đầu không biết thuật ngữ: tà, eo, nách, ly, cổ cao hay cổ thấp, tay raglan hay tay tra. Không biết chữ thì ngại hỏi, ngại hỏi thì gật đầu, và lần thử áo trở thành lần đầu tiên mình thật sự thấy thợ hiểu mình thế nào.
Nhóm một: dịp mặc và cách mặc
Đây là phần nhiều người bỏ qua nhất, trong khi nó quyết định gần hết các lựa chọn khác. Nói với thợ:
- Mặc vào dịp nào. Áo dài cưới, áo dài đi làm hằng ngày, áo dài chụp ảnh Tết, đồng phục giáo viên — mỗi dịp cần độ ôm, chất vải, độ dài tà khác nhau.
- Mặc trong bao lâu một lần. Áo mặc một buổi chụp ảnh có thể ôm sát hơn; áo mặc tám tiếng nên có chỗ thở.
- Mình làm gì khi mặc. Đi xe máy (tà phải xẻ đủ cao để ngồi, không vướng bánh), đứng lớp giơ tay viết bảng (nách phải đủ rộng), bế con nhỏ, đi giày cao hay giày bệt (quyết định độ dài quần và tà).
- Thời tiết, nơi mặc. Phòng máy lạnh hay ngoài trời nắng, mùa hè hay mùa đông — chất vải và lớp lót theo đó.
Thử hình dung (ví dụ giả định): chị Mai đặt áo dài để đi làm ở ngân hàng, chỉ nói "may cho đẹp". Thợ may chiết eo sát, tà dài chấm gót giày cao. Chị mặc đi xe máy hai hôm thì tà rách đường may. Không ai sai, chỉ là chị chưa nói mình đi xe máy mỗi ngày.
Nhóm hai: độ ôm và cảm giác dễ chịu
"Ôm" là chữ dễ lệch nhất. Thay vì nói ôm hay rộng, hãy tả cảm giác và động tác:
| Thay vì nói | Hãy nói |
|---|---|
| "May ôm vào" | "Em muốn gọn ở eo nhưng ngồi ăn cơm vẫn thở được, không thấy căng bụng" |
| "Đừng chật quá" | "Em muốn giơ tay lên viết bảng mà áo không kéo lên eo" |
| "Tay áo vừa" | "Tay dài tới cổ tay, khi em giơ tay ra trước thì vẫn che được cổ tay" |
| "Quần dài một chút" | "Em đi giày cao khoảng năm phân, quần chạm gần đất khi đứng" |
| "Cổ thấp thôi" | "Cổ em ngắn, em hay thấy cổ cao bị cấn cằm khi cúi xuống" |
Một mẹo nhỏ: mang theo một bộ đồ mình đã có và thấy vừa đúng ý, mặc vào cho thợ xem hoặc để thợ đo trên đó. Một chiếc áo đã mặc thoải mái nói nhiều hơn mười câu tả.
Nếu cơ thể sắp thay đổi — đang mang thai, đang tập luyện giảm cân, sau sinh — nên nói thẳng để thợ chừa đường may sửa được. Không cần giải thích nhiều; chỉ cần "em nghĩ vài tháng nữa số đo em sẽ khác".
Nhóm ba: chi tiết muốn và không muốn
Ghi ra danh sách ngắn những chi tiết mình đã chắc chắn, và những chi tiết mình ghét. Ví dụ:
- Muốn: cổ tròn thấp, tay lỡ, tà xẻ tới eo, có lót mỏng cho vải không bị lộ.
- Không muốn: khoá kéo bên hông dễ cấn, nút bấm quá nhiều phải nhờ người cài, đường chiết ở ngực.
Mang ảnh mẫu kèm theo, nhưng chỉ rõ trong ảnh chi tiết nào mình thích: "Em thích cái cổ trong ảnh này, còn tay thì như ảnh kia." Thợ nhìn một tấm ảnh có thể chú ý vào phần khác hẳn phần mình chú ý.
Về vải: nếu mang vải tự mua, hỏi thợ trước xem vải đó có hợp kiểu mình muốn không. Một số vải mỏng, rủ không đứng được kiểu tà cứng; một số vải co giãn ít, may ôm sẽ khó cử động. Nếu da nhạy cảm với một loại sợi, cũng nói luôn.
Buổi thử đồ: nói sao để sửa đúng chỗ
Buổi thử là cơ hội quan trọng nhất. Đừng chỉ đứng thẳng trước gương — hãy làm các động tác mình sẽ làm khi mặc thật:
- Ngồi xuống ghế, ngồi lên yên xe nếu tiệm có chỗ thử.
- Giơ hai tay lên trước, lên cao, vòng ra sau.
- Cúi xuống như nhặt đồ, quay người.
- Đi vài bước với đôi giày mình sẽ đi cùng.
Khi thấy chỗ chưa ưng, nói bằng vị trí và cảm giác: "Chỗ dưới nách bên trái em thấy cấn khi giơ tay", "Eo em thấy ổn khi đứng nhưng ngồi thì căng". Thợ sửa được đúng chỗ thay vì nới cả áo.
Nếu ngại vì đã sửa một lần, cứ nhớ: thợ cũng muốn khách mặc vừa, vì khách mặc đẹp là tiệm được tiếng. Nói ra trong buổi thử dễ hơn nhiều so với cất áo vào tủ không mặc.
Khi đặt may theo nhóm: áo dài gia đình, đồng phục
Áo dài cả họ đi cưới, đồng phục cho cả lớp, áo nhóm bạn đi chụp ảnh — người đặt thường là một người, nhưng người mặc là nhiều người. Mỗi người có cơ thể và mong muốn riêng. Nên để từng người tự nói với thợ phần độ ôm của mình; người đứng ra đặt chỉ thống nhất kiểu chung, màu, vải và hẹn ngày.
Người lớn tuổi trong nhóm thường ngại nói "chật quá", "cổ cao quá" vì sợ phiền. Hỏi riêng ông bà sau buổi thử, đừng hỏi trước mặt cả nhóm.
Áp dụng được ngay
- Viết ra một tờ giấy ba phần trước khi tới tiệm: dịp và cách mặc, độ ôm mong muốn tả bằng động tác, chi tiết muốn và không muốn.
- Chọn sẵn một bộ đồ đang mặc vừa ý nhất để mang theo hoặc mặc tới tiệm.
- Trong buổi thử, làm đủ bốn động tác: ngồi, giơ tay, cúi, đi.
- Thử câu "em thấy cấn ở chỗ này khi làm động tác này" thay cho "chật quá".
- Lưu lại số đo và ghi chú sau khi có bộ vừa ý, để lần sau đặt may đỡ mất công.
Câu hỏi thường gặp
Đặt may áo dài cần nói gì với thợ?
Nói dịp mặc và cách mặc (đi làm hằng ngày, đi xe máy, chụp ảnh), độ ôm mình thấy dễ chịu tả bằng động tác, và các chi tiết muốn hoặc không muốn như cổ, tay, tà, khoá. Mang theo ảnh mẫu và chỉ rõ chi tiết nào trong ảnh mình thích.
Làm sao để áo may đo không phải sửa nhiều lần?
Nói đủ ngay buổi đầu, mang theo một bộ đồ đã vừa ý để thợ tham khảo, và trong buổi thử làm đủ các động tác thật như ngồi, giơ tay, cúi người. Chỗ chưa ưng thì nói bằng vị trí và cảm giác để thợ sửa đúng chỗ.
Áo dài đi xe máy cần lưu ý gì khi may?
Nên nói với thợ để tà được xẻ đủ cao cho tư thế ngồi, độ dài tà và quần không vướng bánh xe, và vải đủ bền ở đường xẻ. Đây là lý do nên nói rõ cách mình mặc chứ không chỉ nói "may cho đẹp".
Có nên mang vải tự mua đi may không?
Được, nhưng nên hỏi thợ trước xem vải đó có hợp kiểu mình muốn không. Có loại vải quá mỏng hoặc ít co giãn sẽ khó may kiểu ôm hay kiểu tà đứng. Nếu da nhạy cảm với loại sợi nào, nên nói luôn.
Ngại nói thợ sửa lại lần nữa thì sao?
Nói trong buổi thử luôn dễ hơn để áo nằm trong tủ không mặc. Hãy nói nhắm vào vị trí và cảm giác cụ thể, không trách thợ. Thợ cũng muốn khách mặc vừa vì đó là uy tín của tiệm.
