Cha mẹ goá muốn đi bước nữa là mong muốn có bạn đời, có người cùng ăn cơm, cùng đi khám, cùng nói chuyện mỗi tối — không phải là quên người đã mất hay bỏ rơi con cái. Con cái thường phản ứng bằng lo lắng (chuyện tài sản, chuyện người kia có thật lòng không) và cả nỗi buồn riêng. Đón nhận tốt bắt đầu từ việc tách nỗi buồn của mình ra khỏi quyền của bố mẹ, hỏi để hiểu, và nói thẳng điều mình lo thay vì phản đối chung chung.
Mong muốn có bạn đời ở tuổi già là bình thường
Thử hình dung: mẹ của Hà goá chồng đã năm năm. Gần đây bà hay nhắc một ông bạn cùng đi tập thể dục buổi sáng, hai người hay rủ nhau đi chợ, ông còn sửa giúp cái quạt. Một hôm bà ngập ngừng nói: "Mẹ với bác ấy tính về ở với nhau." Hà sững người, rồi nói câu đầu tiên bật ra: "Mẹ già rồi còn tính chuyện đó làm gì?"
Câu ấy rất hay gặp, và nó làm đau người nghe. Nhu cầu được gần gũi, được chia sẻ, được có một người để ý mình không mất đi theo tuổi. Với người mới goá, cô đơn còn là nỗi khó khăn thật: bữa cơm một mình, đêm ốm không ai biết, không ai để kể chuyện trong ngày. Con cái dù thương mấy cũng không thay được vị trí của người bạn đời, nhất là khi con ở xa, bận việc, bận con nhỏ.
Nghiên cứu về tuổi già ở nhiều nước đều ghi nhận cô đơn và ít giao tiếp xã hội gắn với sức khoẻ thể chất và tinh thần kém hơn. Một người bạn đời mới không phải lời giải cho tất cả, nhưng với nhiều người, đó là điều họ thật lòng mong.
Con cái thật sự lo điều gì
Phản đối của con cái hiếm khi chỉ có một lý do. Tách ra từng lớp sẽ dễ nói chuyện hơn:
| Nỗi lo hay gặp | Câu nói thường bật ra | Có thể bàn thế nào |
|---|---|---|
| Thương người đã mất | "Bố mới mất được mấy năm…" | Nói ra nỗi buồn của mình như nỗi buồn của mình, không biến thành lý do để cấm |
| Sợ người kia không thật lòng | "Bà ấy nhắm vào nhà mình thôi" | Gặp, tìm hiểu người kia; nói nỗi lo cụ thể với bố mẹ |
| Lo tài sản, nhà cửa | "Mai kia nhà này về tay ai?" | Khuyến khích bố mẹ nói rõ mong muốn về tài sản, hỏi luật sư hay phòng công chứng |
| Sợ người ngoài dị nghị | "Hàng xóm nói ra nói vào" | Hỏi lại mình: lời người ngoài có nặng hơn hạnh phúc của bố mẹ? |
| Sợ mất bố mẹ | "Rồi mẹ có còn về với tụi con không?" | Nói thẳng mong muốn được gần bố mẹ, hẹn lịch thăm |
Trong năm dòng trên, có dòng thuộc về quyền của bố mẹ (chọn sống với ai), có dòng là nỗi lo chính đáng cần bàn (tài sản, sự thật lòng), và có dòng là cảm xúc của con (buồn, sợ mất). Lẫn ba thứ này vào nhau là cách chắc nhất để cãi nhau.
Nỗi buồn của con cũng cần chỗ
Thấy bố hay mẹ có người mới, nhiều người con cảm thấy như mất người đã khuất thêm một lần. Cảm giác đó là thật và đáng được tôn trọng. Nhưng nó là của mình. Có thể nói với bố mẹ: "Con vẫn nhớ bố, nên con hơi khó quen. Con cần thêm thời gian." Câu này khác hẳn với "Mẹ làm thế là có lỗi với bố".
Câu thứ nhất nói về mình và cho bố mẹ biết con đang ở đâu. Câu thứ hai phán xét bố mẹ và đặt người đã mất vào vai người canh giữ. Thomas Gordon gọi kiểu thứ nhất là thông điệp bắt đầu từ mình: nói cảm xúc của người nói, không quy lỗi cho người nghe.
Nếu nỗi buồn mất người thân của chính mình còn nặng, kéo dài, ảnh hưởng đến ăn ngủ, công việc, nên tìm người để nói chuyện: một người bạn tin cậy, hoặc nhà tâm lý.
Hỏi để hiểu, trước khi có ý kiến
Khi bố mẹ vừa nói chuyện này, điều tốt nhất có thể làm là hỏi. Không phải hỏi để vặn, mà hỏi để biết:
- "Hai người quen nhau thế nào hả mẹ?"
- "Ở bên bác ấy, mẹ thấy điều gì vui nhất?"
- "Mẹ với bác ấy tính sống thế nào: ở nhà mình, nhà bác, hay mỗi người một nhà?"
- "Mẹ muốn tụi con làm gì để mẹ thấy được ủng hộ?"
Câu trả lời thường làm nhẹ nỗi lo. Có cặp chỉ muốn làm bạn, mỗi người vẫn ở nhà mình. Có cặp muốn về ở chung nhưng không đăng ký kết hôn. Có cặp muốn làm đám cưới nhỏ. Mỗi kiểu kéo theo những chuyện khác nhau, và con chỉ biết được khi hỏi.
Chuyện tài sản: nói sớm, nói rõ, hỏi người có chuyên môn
Lo chuyện nhà cửa, đất đai là nỗi lo có thật, và không cần giấu. Nhưng cách nói quyết định tất cả. Nói "mẹ lấy ông ấy thì nhà này mất" là doạ. Nói "con mong mẹ với bác bàn rõ chuyện nhà cửa, để sau này không ai phải buồn, mẹ có muốn hỏi luật sư không" là một đề nghị.
Ở đây chỉ nên dừng ở mức nhắc: mong muốn về tài sản nên được bố mẹ nói ra khi còn khoẻ, và có những hình thức pháp lý như di chúc, văn bản thoả thuận để ghi lại. Việc lập cụ thể thế nào phải hỏi luật sư hoặc phòng công chứng, không nên tự làm theo lời khuyên trên mạng. Quyết định cuối cùng vẫn là của bố mẹ.
Đón người mới vào nhà
Nếu bố mẹ đã quyết, việc của con là quyết định mình sẽ đối xử thế nào. Không ai bắt con phải thương ngay một người lạ, nhưng lịch sự và cho người ấy cơ hội là điều có thể làm:
- Gặp riêng một lần, ăn bữa cơm đơn giản, không có cả họ hàng.
- Thống nhất cách xưng hô với bố mẹ trước, để không ai ngượng.
- Giữ những thứ thuộc về người đã mất mà con muốn giữ: ảnh, đồ kỷ niệm. Bàn với bố mẹ trước, không giành giật.
- Nói với các cháu bằng lời đơn giản, đúng tuổi các cháu.
- Cho thời gian. Quan hệ với người mới thường cần vài năm mới thành thân.
Nếu thấy dấu hiệu người mới kiểm soát bố mẹ (cấm gặp con cháu, giữ tiền, giữ giấy tờ, đe doạ), đó không còn là chuyện tập đón nhận. Kỹ năng nói ra mong muốn không áp dụng khi bố mẹ không an toàn; hãy tìm người thân tin cậy, chính quyền địa phương hoặc luật sư, nguy hiểm tức thời thì gọi 113.
Áp dụng được ngay
- Viết ra ba cột: điều là quyền của bố mẹ, điều mình lo chính đáng, điều là cảm xúc riêng của mình. Chỉ đem cột thứ hai ra bàn.
- Hỏi bố mẹ một câu mở về người mới: "Ở bên bác ấy, bố thấy vui nhất điều gì?"
- Nói nỗi buồn bằng chữ "con": "Con vẫn nhớ mẹ, con cần thêm thời gian để quen."
- Mời người mới một bữa cơm nhỏ trong tháng này.
- Câu mẫu về tài sản: "Con mong bố bàn rõ chuyện nhà cửa khi còn khoẻ, có hỏi luật sư hay công chứng. Bố quyết thế nào con cũng tôn trọng."
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ goá muốn tái hôn con cái nên làm gì?
Trước hết hãy hỏi để hiểu: hai người quen nhau thế nào, định sống ra sao, bố mẹ mong con ủng hộ gì. Tách nỗi buồn riêng của mình ra khỏi quyền của bố mẹ, chỉ đem những nỗi lo chính đáng như tài sản ra bàn một cách bình tĩnh.
Người già đi bước nữa có phải là quên người đã mất không?
Không. Mong muốn có bạn đời ở tuổi già thường xuất phát từ nhu cầu được chia sẻ, được chăm sóc, bớt cô đơn. Nhiều người vẫn giữ tình cảm và kỷ niệm với người đã mất trong khi bắt đầu một quan hệ mới.
Lo chuyện tài sản khi bố mẹ tái hôn thì nói sao?
Nói như một đề nghị, không phải lời doạ: mong bố mẹ bàn rõ chuyện nhà cửa khi còn khoẻ và hỏi luật sư hoặc phòng công chứng về hình thức phù hợp. Quyết định cuối cùng thuộc về bố mẹ.
Không thích người yêu mới của bố mẹ thì phải làm sao?
Không ai bắt mình thương ngay một người lạ, nhưng có thể lịch sự và cho người ấy cơ hội: gặp riêng, ăn bữa cơm nhỏ, cho thời gian. Nếu thấy dấu hiệu người kia kiểm soát, giữ tiền hay đe doạ bố mẹ, hãy tìm người thân tin cậy, chính quyền hoặc luật sư.
Làm sao nói với các cháu khi ông bà có người mới?
Dùng lời đơn giản, đúng tuổi các cháu: ông hoặc bà có thêm một người bạn thân để cùng ăn cơm, cùng đi chơi. Thống nhất cách xưng hô trước trong nhà để các cháu không bối rối.
