Bao lâu về thăm nhà nội, nhà ngoại là chuyện không có con số đúng cho mọi nhà; nó tuỳ khoảng cách, công việc, sức khoẻ của ông bà và mong muốn của mỗi bên. Điều giúp vợ chồng đỡ va chạm là nói ra mong muốn của mỗi người trước, rồi cùng đặt một nhịp thăm chung cả năm, thay vì quyết từng lần theo ai nói to hơn. Công bằng không nhất thiết là chia đều từng chuyến, mà là cả hai cùng thấy được tôn trọng.
Vì sao chuyện về thăm hay thành chuyện
Thử hình dung: Quân quê Nghệ An, vợ anh là Hà, quê Thái Bình, hai vợ chồng sống ở Hà Nội. Mẹ Quân gọi điện tuần nào cũng hỏi "bao giờ về". Bố mẹ Hà ít gọi, nhưng mỗi lần Hà về thì mẹ khóc khi tiễn. Tháng nào có ngày nghỉ, hai vợ chồng lại căng thẳng: về đâu. Quân thấy "về quê nội là lẽ thường". Hà thấy "nhà em cũng là bố mẹ". Cả năm, gần như không có cuối tuần nghỉ nào chỉ của hai vợ chồng.
Chuyện về thăm nhà hai bên chạm tới nhiều thứ cùng lúc: tình thương với bố mẹ mình, cảm giác được tôn trọng trong gia đình bên kia, phong tục, thời gian và cả chi phí đi lại. Thêm vào đó, mỗi người thường mang theo một hình dung từ chính gia đình mình: nhà Quân quen con trai về nhà nội là chính, nhà Hà quen con gái đi lấy chồng vẫn về nhà ngoại thường xuyên. Không ai sai, chỉ là hai nếp khác nhau.
Mỗi người mong gì khi nói "về thăm"
Khi một người nói "mình về nhà anh nhé", bên dưới có thể là những mong muốn khác nhau:
| Câu nói | Mong muốn có thể nằm bên dưới |
|---|---|
| "Lâu lắm rồi mình chưa về nhà anh." | Nhớ bố mẹ, lo bố mẹ già yếu |
| "Mẹ anh hỏi mãi." | Muốn bớt áp lực từ phía bố mẹ mình |
| "Nhà em mình về ít quá." | Muốn gia đình mình được coi trọng ngang bằng |
| "Lần nào về cũng mệt." | Muốn chuyến về nhẹ nhàng hơn, có thời gian nghỉ |
| "Cuối tuần nào cũng đi." | Muốn có thời gian riêng của gia đình nhỏ |
| "Bố em dạo này yếu." | Cần ưu tiên bên này một thời gian |
Khi hai người nói chuyện ở cột bên phải, sẽ dễ tìm lời giải hơn là tranh cãi "về đâu" ở cột bên trái.
Những yếu tố cần tính khi đặt nhịp thăm
- Khoảng cách và chi phí: nhà gần có thể ghé mỗi tuần, nhà xa có khi một năm vài lần là nhiều.
- Sức khoẻ, hoàn cảnh của ông bà: bên nào có bố mẹ ốm, sống một mình, cần được ưu tiên hơn trong giai đoạn đó.
- Công việc, lịch học của con: những tháng thi cử, những đợt cao điểm công việc.
- Dịp quan trọng: giỗ, sinh nhật, mừng thọ, ngày Tết. Những dịp này thường cố định, có thể tính trước cả năm.
- Thời gian của gia đình nhỏ: cũng cần được tính như một "bên" thứ ba.
Nói ra mong muốn của mỗi bên
Vợ chồng thường tránh nói về chuyện này cho tới khi có dịp cụ thể, và lúc đó thì đã căng. Nên nói vào lúc bình thường, chẳng hạn đầu năm, với câu hỏi mở:
- "Năm nay em mong về nhà em khoảng mấy lần? Có dịp nào em nhất định muốn về?"
- "Bố mẹ anh mong gì? Anh nghĩ bao nhiêu lần là bố mẹ vui?"
- "Mình muốn giữ lại bao nhiêu cuối tuần cho riêng nhà mình?"
- "Có bên nào đang cần mình hơn trong năm nay không?"
Mỗi người nói về gia đình mình bằng sự hiểu biết của mình, nhưng không nói thay cho bố mẹ người kia. "Mẹ em chắc chẳng cần đâu" là câu không nên nói; "em nghĩ mẹ em mong mình về dịp hè" thì được.
Cách chia mà nhiều nhà dùng
Không có công thức chung, nhưng có vài cách sắp xếp hay được nhắc tới:
- Lịch năm: đầu năm cùng đánh dấu các dịp cố định của hai bên, rồi chia những kỳ nghỉ còn lại.
- Luân phiên kỳ nghỉ dài: năm nay hè về nội, Tết về ngoại; năm sau đổi lại.
- Theo nhu cầu: bên nào có người ốm, có việc lớn thì ưu tiên trong giai đoạn đó, có hẹn bù sau.
- Thăm bằng cách khác: gọi video đều đặn, mời ông bà lên chơi, gửi con về ở với ông bà vài ngày hè.
- Về riêng: đôi khi một người về thăm bố mẹ mình một mình cũng được, nếu cả hai đồng ý và không coi đó là xa cách.
Điều quan trọng không phải là con số tuyệt đối bằng nhau, mà là cả hai thấy sự sắp xếp có lý và mình có tiếng nói trong đó.
Khi bố mẹ một bên không vui
Dù sắp xếp khéo, vẫn có lúc bố mẹ một bên phàn nàn. Một nguyên tắc nhiều cặp thấy có ích: mỗi người lo nói chuyện với bố mẹ mình. Con trai giải thích với mẹ mình vì sao Tết này về ngoại; con gái nói với bố mẹ mình vì sao hè này về nội. Như vậy, nàng dâu, chàng rể không phải đứng giữa chịu lời trách.
Câu nói với bố mẹ nên ngắn, rõ, không đổ lỗi cho người kia: "Năm nay vợ chồng con về nội dịp hè, Tết con về với bố mẹ. Con nhớ bố mẹ lắm." Không nên: "Vợ con muốn về nhà nó."
Chuyến về thăm nhẹ hơn cho cả nhà
Có khi điều làm vợ chồng ngại về không phải số lần, mà là chuyến về quá mệt: đi đường xa, về tới nơi phải nấu nướng, tiếp khách, đi chào họ hàng liên tục, không có chỗ nghỉ. Nói ra điều này với nhau, và nhẹ nhàng với bố mẹ, có thể làm mỗi chuyến về dễ chịu hơn:
- Bàn trước trong chuyến về có những việc gì, thăm những nhà nào, để không ai bị bất ngờ.
- Chia việc giữa hai vợ chồng: người lo đường đi, người lo quà, người đỡ bố mẹ việc bếp.
- Giữ một buổi trong chuyến về để nghỉ, hoặc để cả nhà đi dạo cùng ông bà thay vì chỉ ngồi tiếp khách.
- Với người con dâu, con rể còn lạ nhà, người con ruột nên ở bên cạnh nhiều hơn, giới thiệu, đỡ lời.
Chuyến về nhẹ nhàng thì lần sau ai cũng muốn về, và nhịp thăm tự nhiên đều hơn, không cần ai phải nhắc.
Áp dụng được ngay
- Tuần này, hai vợ chồng ngồi lại với một tờ lịch, đánh dấu các dịp cố định của hai bên trong năm.
- Mỗi người nói một mong muốn quan trọng nhất của mình về việc về thăm.
- Giữ lại ít nhất một cuối tuần mỗi tháng cho gia đình nhỏ.
- Thống nhất ai nói với bố mẹ bên nào khi có thay đổi.
- Câu mẫu: "Em không muốn tranh nội hay ngoại. Em chỉ muốn mình ngồi xem lịch cả năm, để bố mẹ hai bên đều được thăm, và nhà mình cũng có lúc nghỉ."
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên về thăm nhà nội, nhà ngoại một lần?
Không có con số chung. Nó tuỳ khoảng cách, chi phí, công việc, sức khoẻ của ông bà và mong muốn của mỗi bên. Vợ chồng nên cùng đặt một nhịp thăm cho cả năm, tính cả các dịp cố định và thời gian riêng của gia đình nhỏ.
Vợ chồng cãi nhau về chuyện về quê bên nào thì làm sao?
Nói ra mong muốn bên dưới thay vì tranh cãi về đâu: nhớ bố mẹ, muốn gia đình mình được coi trọng, muốn có thời gian nghỉ. Ngồi lại đầu năm với tờ lịch để chia các dịp, luân phiên kỳ nghỉ dài và ưu tiên bên nào đang cần hơn.
Có phải chia đều số lần về nội và về ngoại?
Không nhất thiết. Công bằng là cả hai thấy sự sắp xếp có lý và mình có tiếng nói. Bên có bố mẹ ốm hay ở một mình có thể cần được ưu tiên hơn trong một giai đoạn, kèm hẹn bù sau cho bên kia.
Bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ phàn nàn về ít về thăm thì ai nói?
Nhiều cặp thấy hiệu quả khi mỗi người tự nói chuyện với bố mẹ mình, để nàng dâu, chàng rể không phải đứng giữa chịu lời trách. Câu nói nên ngắn, rõ và không đổ lỗi cho vợ hay chồng.
Nhà xa không về thường được thì làm gì?
Có thể gọi video đều đặn, mời ông bà lên chơi, gửi con về ở với ông bà vài ngày hè, hoặc để một người về thăm riêng nếu cả hai đồng ý. Giữ liên lạc đều quan trọng không kém số chuyến về.
